O pasado venres 26 de decembro, despois de celebrar o Nadal, aproveitamos estes días libres para visitar Castro Caldelas, unha vila da provincia de Ourense con moita historia. Fomos nun día moi frío, sobre todo cando chegamos á provincia de Lugo, acompañados polas folerpas de neve que caían no cristal do coche. Pasamos por Lugo, Monforte de Lemos e polos impresionantes Canóns do Sil, coas súas vides en socalcos, que producen o tan apreciado viño da Ribeira Sacra da denominada viticultura heroica. Despois de tomar un café na Cantina de Doade, chegamos a Castro Caldelas, unha pequena vila que nos recibía coa súa praza decorada cunha árbore de Nadal, coa Igrexa dos Remedios e, sobre todo, co seu Castelo medieval, o símbolo por excelencia deste concello ourensán.
Despois de deixar o coche, dirixímonos ao centro da vila, un labirinto de rúas empedradas de trazado medieval que subían cara ao Castelo, o corazón de Castro Caldelas. Alí, despois de pagar as entradas, accedemos ao Patio de Armas da fortaleza, non moi grande, pero moi ben decorado con pendóns de vellas familias nobiliarias. Subimos polas escaleiras ata chegar a unha sala, situada na Torre da Homenaxe, dedicada á historia da lingua galega. Alí falábase do nacemento do romance galego-portugués a partir do latín vulgar falado na vella provincia romana da Gallaecia, ademais de explicar a separación da variante do Norte do Miño, o galego, e a do Sur, o portugués. Nesa mesma sala tamén se podía ver o Foro do Burgo de Castro Caldelas, o documento redactado en galego en Galicia máis antigo do que se ten noticia, pois data de abril de 1228, cando un notario da vila de Allariz escribiu, coa súa pluma de ganso, este pergamiño de carácter notarial, no que se enumeran unha serie de privilexios outorgados á vila de Castro Caldelas por parte do rei Alfonso IX de León. Trátase dun verdadeiro tesouro filolóxico, unha reliquia de valor incalculable, o primeiro testemuño que temos de escritura en romance galego.
Despois de ver o manuscrito, subimos ao tellado do Castelo, desde onde podiamos ver os cumios nevados de Cabeza de Manzaneda, mentres o vento frío nos cortaba na cara. Xa só nos quedaba por ver a Torre do Reloxo, a segunda das torres do Castelo. Alí tamén nos esperaba unha sorpresa: unha exposición sobre Vicente Risco, que tiña familia por parte de pai nas Terras de Caldelas, onde pasaba moitos dos seus veráns. Alí, na sala da Torre do Reloxo, había un repaso pola vida deste polémico pensador, fundamental para a cultura galega do primeiro terzo do século XX: a súa infancia en Ourense, os seus estudos universitarios en Madrid e Santiago, o seu ingreso nas Irmandades da Fala, a fundación da Revista Nós, a súa participación no Seminario de Estudos Galegos, o seu achegamento ao fascismo... Tamén había varias primeiras edicións dalgunhas das súas obras máis destacadas, como Teoría do nacionalismo galego (1920), O lobo da xente (1925), Nós, os inadaptados (1933), Mitleuropa (1934) e, como non, O porco de pé (1928), a primeira novela galega moderna, que conta a historia de Don Celidonio e o Doutor Alveiros.
Despois de ver o Castelo, baixamos ao centro da vila, pasando por diante da Pousada de Vicente Risco, cunha estatua do escritor vestido cunha bufanda. Nesa casa de pedra de cantería pasaría moitos veráns, algúns seguro cos seus amigos e compañeiros do Grupo Nós como Ramón Otero Pedrayo, Florentino López Cuevillas, Antón Losada Diéguez ou Castelao. Nós comemos nos Carballos, un enxebre restaurante situado ao lado da Praza Maior de Castro Caldelas, desde onde se podía ver o Castelo que garda no seu interior o primeiro documento escrito en galego no territorio da actual Galicia. Así, despois de comer, regresamos a Coruña, non sen antes despedirnos de Vicente Risco, que quedaba coa súa bufanda naquel día frío de Nadal en Castro Caldelas.
